महिला मानसिक स्वास्थ्य
महिनावारी, गर्भावस्था र रजोनिवृत्तिमा मुडको परिवर्तन: कहिले सामान्य, कहिले उपचार चाहिन्छ
महिलाको जीवनका विभिन्न चरणमा हर्मोनको परिवर्तनले मुड, निद्रा र ऊर्जामा असर पर्छ। धेरै कुरा सामान्य हो, तर केही अवस्थामा उपचार चाहिन्छ। लाज नमानी कुरा गर्नुहोस्।
छोटो उत्तर
- महिनावारी अघि हल्का मुड परिवर्तन (PMS) सामान्य हो; तीव्र मुड संकट (PMDD) मा उपचार चाहिन्छ।
- गर्भावस्थामा चिन्ता र डिप्रेसन पनि हुन सक्छ; औषधिको चयन सावधानीसाथ गरिन्छ।
- रजोनिवृत्तिमा निद्रा बिग्रने र मुड परिवर्तन हुन सक्छ; चिकित्सकीय सल्लाह लिनुहोस्।
महिनावारीअघि (PMS/PMDD)
PMS मा रिस, उदासी, थकान, पेट फुल्ने जस्ता हल्का लक्षण हुन्छन्। PMDD मा लक्षण तीव्र हुन्छ: गहिरो उदासी, रिस, चिन्ता, आत्महत्याका विचार पनि आउन सक्छन् र महिनैपिच्छे दोहोरिन्छन्। यस्तो भए चिकित्सकलाई देखाउनुहोस्। व्यायाम, निद्रा, चिया–कफी कम गर्ने र आवश्यक परे औषधि सहयोगी हुन्छन्।
गर्भावस्थामा
गर्भावस्थामा खुसी हुनुपर्ने भन्ने दबाब हुन्छ तर कतिपयलाई चिन्ता, डर, उदासी वा निद्राको समस्या हुन्छ। गर्भावस्थामा आफैँ औषधि नखानुहोस् वा नरोक्नुहोस्। चिकित्सकले जोखिम र फाइदा तौलेर योजना बनाउँछन्। सुत्केरीपछिको अवस्थाबारे हेर्नुहोस् सुत्केरी डिप्रेसन।
रजोनिवृत्ति (४५–५५ वर्षको आसपास)
- निद्रा बिग्रनु, रातमा पसिना
- चिडचिडापन, चिन्ता, उदासी
- ध्यान र स्मरणमा अलि कठिनाइ
- जीवनको अर्थ वा उपयोगिताबारे प्रश्न
यी लक्षण सामान्य हुन सक्छन् तर डिप्रेसन पनि हुन सक्छ। स्त्रीरोग विशेषज्ञ र मनोचिकित्सक दुवैको सल्लाह उपयोगी हुन सक्छ।
कहिले मनोचिकित्सक देखाउने?
दुई हप्ताभन्दा बढी उदासी, काम/घर सम्हाल्न नसक्ने, चक्रीय तीव्र मुड संकट, निद्रा नलाग्ने, वा आफूलाई हानि गर्ने विचार भएमा।
क्लिनिक र अनलाइन परामर्श
काठमाडौंमा हाम्रा चिकित्सकलाई क्लिनिकमा भेट्न सकिन्छ: देव प्लाजा, न्यूरोड र कलंकी, मालपोटको छेउमा। काठमाडौं बाहिर वा घरबाटै अनलाइन भिडियो परामर्श पनि लिन सकिन्छ। रिफरल चाहिँदैन; फोन वा व्हाट्सएप +977 971-4556408 मा सम्पर्क गर्नुहोस्। शुल्क: परामर्श सहितको छोटो कन्सल्टेसन रु. १,५००, पूर्ण परामर्श सत्र रु. २,०००, CBT/ERP रु. २,५००। पहिलो भेटमा के हुन्छ पढ्न सकिन्छ। खुल्ने समय पक्का गर्न पहिले फोन गर्नुहोस्।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
PMS र PMDD मा के फरक?
PMS हल्का र सामान्य हुन्छ; PMDD तीव्र हुन्छ र दैनिक जीवन बिगार्छ।
गर्भावस्थामा डिप्रेसनको औषधि खान मिल्छ?
केही औषधि सावधानीसाथ मिल्छन्; चिकित्सकसँग जोखिम र फाइदा छलफल गर्नुहोस्। आफैँ नरोक्नुहोस्।
रजोनिवृत्तिमा उदासी हुनु सामान्य?
सामान्य जस्तो देखिए पनि लम्बिए डिप्रेसन हुन सक्छ।
हर्मोन औषधि मुडलाई मद्दत गर्छ?
कतिपयमा गर्न सक्छ; यसबारे स्त्रीरोग विशेषज्ञको सल्लाह चाहिन्छ।
परिवारले के गर्ने?
सुन्ने, काम बाँड्ने र चिकित्सकीय भेटमा साथ दिने।
अनलाइन परामर्श?
हुन्छ।
शुल्क?
रु. १,५०० देखि रु. २,५०० सम्म।
गोप्य रहन्छ?
रहन्छ।
यो लेख सामान्य जानकारी मात्र हो र चिकित्सकको सल्लाहको विकल्प होइन। आफ्नो वा अरू कसैको सुरक्षाबारे चिन्ता लागे तुरुन्तै चिकित्सकीय सहयोग लिनुहोस्।
आपत्कालीन अवस्थामा: प्रहरी १०० · एम्बुलेन्स १०२ · आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन ११६६। नेपाल बाहिर भए आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।