हाम्रो तरिका सेवाहरू चिकित्सक विदेशमा नेपाली लेखहरू निःशुल्क उपकरण प्रश्नोत्तर सम्पर्क English
फोन +977 971-4556408व्हाट्सएप

लत

सूर्ती, गाँजा र लागूपदार्थको लत: कसरी छोड्ने र उपचार

सूर्ती, गाँजा, हेरोइन वा औषधिको लतले दिमाग र जीवन दुवै कब्जा गर्छ। लत "नराम्रो बानी" मात्र होइन; यो उपचार हुने स्वास्थ्य समस्या हो र सहयोग लिन ढिलो हुँदैन।

छोटो उत्तर

  • लतमा दिमागको इनाम प्रणाली बदलिन्छ, त्यसैले इच्छाशक्ति मात्र पुग्दैन।
  • पदार्थ अनुसार उपचार फरक हुन्छ: सूर्तीमा निकोटिन थेरापी, ओपिओइडमा विशेष औषधि।
  • दोष नदिई उपचारमा लगाउनु र गोप्यता सुनिश्चित गर्नु पहिलो कदम हो।

लतको संकेत

  • प्रयोग बढ्दै जानु र छोड्न नसक्नु
  • खोजेको पदार्थ नपाउँदा बेचैनी, पसिना, पीडा वा रिस
  • पढाइ, काम र पैसा बिग्रनु
  • लुकाएर प्रयोग गर्नु, झुट बोल्नु
  • साथीभाइ, रुचि र दैनिकी छुट्नु

प्रमुख पदार्थहरू

  • सूर्ती / खैनी / चुरोट: निकोटिन प्रतिस्थापन र औषधि तथा परामर्शले छोड्न सजिलो हुन्छ
  • गाँजा: मनोविकार, चिन्ता र प्रेरणा घट्ने जोखिम बढाउँछ
  • ओपिओइड (ब्राउन सुगर, हेरोइन, केही पेनकिलर): विथड्रल कष्टप्रद हुन्छ; विशेष औषधि प्रयोग गरेर सुरक्षित उपचार गरिन्छ
  • निद्रा/चिन्ताका नशालु चक्की: अचानक रोक्नु खतरनाक हुन सक्छ; चिकित्सकको सल्लाह अनिवार्य

उपचार

उपचार पदार्थ र अवस्था अनुसार तयार हुन्छ: मूल्याङ्कन, सुरक्षित विषहरण, औषधि, CBT/प्रेरणात्मक परामर्श, परिवार सहभागिता र फर्कने जोखिमको रोकथाम। डिप्रेसन, चिन्ता वा ADHDले लत ट्रिगर गरेको भए त्यसको पनि उपचार गरिन्छ।

परिवारले के गर्ने?

गाली, धम्की वा बहिष्कारभन्दा कुराकानी र उपचारमा साथ दिनुहोस्। लतका लागि पैसा नदिनुहोस् तर खाना-आवास नरोक्नुहोस्। सुईबाट लिनेहरूमा सुरक्षित नीडल र रगतबाट सर्ने रोगको जाँच गर्न पनि सल्लाह लिनुहोस्।

कहिले चिकित्सकलाई देखाउने?

लत लागेको शंका भए, छोड्ने प्रयासमा काम्ने/तीव्र पीडा भए, अधिक मात्रा (ओभरडोज) को जोखिम भए वा आत्महत्याका विचार आएमा तुरुन्तै चिकित्सकसँग सम्पर्क गर्नुहोस्। अधिक मात्रा भएमा १०२ मा फोन गर्नुहोस्।

विदेशमा हुनुहुन्छ? अनलाइन परामर्श

खाडी, मलेसिया, कोरिया, जापान, युरोप, अमेरिका वा जुनसुकै देशमा हुनुहुन्छ भने पनि नेपाली भाषामा आफ्नो कुरा राख्न सक्नुहुन्छ। गुगल मिट वा व्हाट्सएप भिडियोबाट परामर्श हुन्छ, र तपाईंको देशको समय अनुसार समय मिलाइन्छ। नेपालमा रहेका परिवारका सदस्यले बुकिङमा सहयोग गर्न सक्छन्। औषधि चाहिएमा तपाईं बस्ने देशको नियम अनुसार त्यहाँका चिकित्सकसँग समन्वय गर्न सकिन्छ। आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बर टिपेर राख्नुहोस्। देश अनुसार जानकारी हेर्नुहोस्।

बारम्बार सोधिने प्रश्न

सूर्ती छोड्न कति समय लाग्छ?

धेरै मानिसलाई पहिलो २-४ हप्ता सबैभन्दा कठिन हुन्छ। निकोटिन थेरापी, औषधि र परामर्शले सफलता बढाउँछ।

गाँजाले लत लगाउँछ?

लगाउन सक्छ, विशेषतः कम उमेरमा सुरु गर्दा वा दैनिक प्रयोग गर्दा। मनोविकारको जोखिम पनि बढाउँछ।

ब्राउन सुगर आफैँ छोड्न मिल्छ?

आफैँ छोड्दा विथड्रल कष्टकर हुन्छ र फर्कने सम्भावना बढ्छ। चिकित्सकीय रेखदेख र उपयुक्त औषधिसहित छोड्नु सुरक्षित हुन्छ।

उपचारमा के गोप्य रहन्छ?

तपाईंको जानकारी सहमतिबिना शेयर गरिँदैन, गम्भीर जोखिमको अवस्था बाहेक।

फेरि लत फर्क्यो भने?

फर्किनु असामान्य होइन, यो उपचारको अन्त्य होइन। फेरि सम्पर्क गरेर योजना मिलाउनुहोस्।

विदेशमा हुँदा नेपालीमै उपचार पाउन सकिन्छ?

सकिन्छ। अनलाइन भिडियो परामर्शबाट मूल्याङ्कन र परामर्श हुन्छ; विथड्रल वा औषधिका लागि स्थानीय स्वास्थ्य सेवासँग समन्वय गरिन्छ।

यो लेख सामान्य जानकारी मात्र हो र चिकित्सकको सल्लाहको विकल्प होइन। आफ्नो वा अरू कसैको सुरक्षाबारे चिन्ता लागे तुरुन्तै चिकित्सकीय सहयोग लिनुहोस्।

आपत्कालीन अवस्थामा: प्रहरी १०० · एम्बुलेन्स १०२ · आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन ११६६। नेपाल बाहिर भए आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।

Call WhatsApp