लत
रक्सीको लत: लक्षण, छोड्ने तरिका र उपचार
"एकैछिन खाएको" भन्दाभन्दै रक्सी बिना हुँदैन भन्ने भएको छ? रक्सीको लत इच्छाशक्तिको कमजोरी होइन; यो उपचार हुने समस्या हो। तर कडा लत भएको मानिसले आफैँ एकैचोटि छोड्दा खतरा हुन सक्छ।
छोटो उत्तर
- नियन्त्रण गुम्नु, सहनशीलता बढ्नु, छोड्दा काम्नु वा पसिना आउनु लतका संकेत हुन्।
- धेरै पिउने मानिसले एकैचोटि रक्सी छोड्दा काम्नु, फिट आउनु जस्ता खतरा हुन सक्छ; चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस्।
- औषधि, परामर्श र परिवारको साथले छुट्ने सम्भावना बढ्छ। गोप्यता राखिन्छ।
लतका संकेत
- सोचेभन्दा धेरै वा लामो समय पिउनु
- कम गर्ने प्रयास गर्दा पनि नसक्नु
- बिहानै वा काममा जानुअघि पिउनुपर्ने
- पहिलेजत्तिकै नशा लाग्न बढी चाहिनु
- पिउन छोड्दा हात काम्ने, पसिना, रिस, निद्रा नलाग्ने
- काम, पैसा वा परिवार बिग्रँदा पनि पिउन छोड्न नसक्नु
सुरक्षित तरिकाले कसरी छोड्ने?
धेरै वर्ष दैनिक पिउनेले अचानक छोडे विथड्रल (काम्ने, चिन्ता, भ्रम, फिट) हुन सक्छ र कतिपयमा जीवनै जोखिम हुन्छ। त्यसैले चिकित्सकको रेखदेखमा छोड्नु सुरक्षित हुन्छ। कतिपयलाई औषधिसँग घटाउँदै लगिन्छ, कसैलाई अस्पतालमा राख्नुपर्छ।
उपचार
- विषहरण (डिटक्स): सुरक्षित रूपमा विथड्रल व्यवस्थापन
- पुनः पिउने इच्छा घटाउने औषधि: चिकित्सकले अवस्था हेरेर दिन्छन्
- परामर्श / CBT / प्रेरणात्मक थेरापी: कारण, ट्रिगर र फर्कने जोखिम व्यवस्थापन
- परिवार सहभागिता र समर्थन समूह
डिप्रेसन, चिन्ता वा निद्राको समस्याले पिउन बाध्य बनाएको हुन सक्छ; त्यसको पनि साथै उपचार गरिन्छ।
परिवारले के गर्ने?
दोष वा अपमान गर्नुहुन्न। शान्त बेला, माया देखाएर उपचारको कुरा गर्नुहोस्। पिउनेको पैसा/जिम्मेवारी लुकाएर वा ढाकछोप नगर्नुहोस्। आफ्नो पनि स्याहार गर्नुहोस्।
कहिले चिकित्सकलाई देखाउने?
पिउन छोड्न खोज्दा काम्ने, लगातार पिउनु पर्ने, कलेजो वा पेटको समस्या, डिप्रेसन वा आत्महत्याका विचार भए अहिल्यै सम्पर्क गर्नुहोस्। उपचारमा गोपनीयता कायम राखिन्छ।
विदेशमा हुनुहुन्छ? अनलाइन परामर्श
खाडी, मलेसिया, कोरिया, जापान, युरोप, अमेरिका वा जुनसुकै देशमा हुनुहुन्छ भने पनि नेपाली भाषामा आफ्नो कुरा राख्न सक्नुहुन्छ। गुगल मिट वा व्हाट्सएप भिडियोबाट परामर्श हुन्छ, र तपाईंको देशको समय अनुसार समय मिलाइन्छ। नेपालमा रहेका परिवारका सदस्यले बुकिङमा सहयोग गर्न सक्छन्। औषधि चाहिएमा तपाईं बस्ने देशको नियम अनुसार त्यहाँका चिकित्सकसँग समन्वय गर्न सकिन्छ। आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बर टिपेर राख्नुहोस्। देश अनुसार जानकारी हेर्नुहोस्।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
रक्सीको लत निको हुन्छ?
धेरै मानिस उपचार र सहयोगले रक्सी छोडेर स्थिर बाँच्छन्। फर्कने जोखिम भए पनि त्यो असफलता होइन; फेरि उपचार गर्न सकिन्छ।
अचानक रक्सी छोड्दा के हुन्छ?
लामो र धेरै पिउनेमा हात काम्ने, पसिना, चिन्ता, भ्रम र फिट आउन सक्छ। यो खतरनाक हुन सक्ने भएकाले चिकित्सकसँग पहिले कुरा गर्नुहोस्।
कति रक्सी "सुरक्षित" हो?
कुनै पूर्ण सुरक्षित मात्रा हुँदैन। जति कम उति राम्रो; गर्भावस्था, कलेजोका रोग वा केही औषधि चलिरहेको अवस्थामा नपिउनु उत्तम।
रक्सी छुटाउने औषधि छ?
छ, चिकित्सकले अवस्था अनुसार दिन्छन्। औषधि तपाईंको लक्षण र कलेजोको अवस्था हेरेर मात्र दिइन्छ।
जबरजस्ती उपचारमा लग्न मिल्छ?
सम्भव भएसम्म सहमतिमा उपचार हुनुपर्छ। जोखिम धेरै भए चिकित्सकसँग परामर्श गरेर सुरक्षित उपाय खोज्नुहोस्।
विदेशबाट पनि उपचार लिन सकिन्छ?
सकिन्छ। अनलाइन परामर्शबाट योजना, परामर्श र फलोअप गर्न सकिन्छ। विथड्रल हुने भए स्थानीय चिकित्सक/अस्पताल जोड्न आवश्यक पर्छ।
यो लेख सामान्य जानकारी मात्र हो र चिकित्सकको सल्लाहको विकल्प होइन। आफ्नो वा अरू कसैको सुरक्षाबारे चिन्ता लागे तुरुन्तै चिकित्सकीय सहयोग लिनुहोस्।
आपत्कालीन अवस्थामा: प्रहरी १०० · एम्बुलेन्स १०२ · आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन ११६६। नेपाल बाहिर भए आफ्नो देशको आपत्कालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।